GEMEENSCHAPSPROJECT EN STADSPROJECT
OKTOBERVERKLARING VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE

Geachte raadsleden,

Op dertig weken van het einde van de legislatuur kan de Vlaamse Gemeenschapscommissie een positieve balans voorleggen. De realisaties van de voorbije vier jaar mogen gezien zijn. Bij aanvang van het laatste parlementair jaar van de VGC wil ik echter vooral naar de komende maanden kijken. Vooraleer ik u een overzicht geef van concrete dossiers en aandachtspunten per bevoegdheid, wil ik even stilstaan bij de stedelijke omgeving waarin de VGC een beleid dient te voeren ... een omgeving die niet stilstaat.

• Het Nederlands is het cement van het beleid van de Vlaamse Gemeenschapscommissie, zowel als bindmiddel voor de Vlaamse gemeenschap (politiek en cultureel), dan als functioneel instrument voor ontmoeting met andere gemeenschappen (sociaal) en als troef om aan werk te geraken (economisch). Het netwerk van Nederlandstalige voorzieningen draagt bij tot een effectievere tweetaligheid van het Brusselse Gewest. Die bijdrage kan gaan van een louter functionele tot een culturele. Ze zijn in elk geval bouwstenen voor een unieke stedelijke mozaïek. Het pas opgerichte Huis van het Nederlands zal de komende jaren een cruciale bijdrage leveren tot de kennis, verspreiding én kwaliteit van het Nederlands als tweede en derde taal. De terechte aandacht voor het Nederlands als instrument en als doel op zich zullen we verder verdiepen.
• Door de keuzevrijheid van de Brusselaar dient het gemeenschapsbeleid van de Vlaamse Gemeenschap en van de Vlaamse Gemeenschapscommissie zowel kwantitatief als kwalitatief hoogstaand te zijn. Het beleid van de Vlaamse Gemeenschapscommissie moet er tegelijkertijd voor zorgen dat de drempel tot het Nederlandstalig aanbod laag genoeg blijft, zonder evenwel het Nederlandstalig karakter aan te tasten. De herkenbaarheid en de zichtbaarheid van het Nederlandstalig netwerk dienen verhoogd te worden.
• In het regeerakkoord werd terecht uitdrukkelijk gekozen voor instellingen met een open karakter. In een overwegend anderstalige omgeving veronderstelt dat anderstalige Brusselaars er ook welkom zijn. Dat uit zich zowel op het vlak van informatie over of promotie van producten, als bij organisaties die zich richten naar wijken, of bij directe hulpverlening.

• De vier staatshervormingen hebben de laatste dertig jaar de Vlaamse Gemeenschapscommissie een wat wisselende bestuurlijke rol toegedicht, waar ze nu eens plaatsvervangend gemeentebestuur is, dan weer regionaal bestuur en bemiddelaar tussen Vlaamse decreten en gemeenten, of een grootstedelijke beleid wil voeren niet alleen naar inwoners, maar ook naar bezoekers van de stad, nu eens autonoom, dan weer bevoogd ...
• De samenwerking met de Franse Gemeenschapscommissie was constructief voor enkele concrete dossiers. Talrijke twee- en meertalige initiatieven die geen keuze willen maken tussen Gemeenschappen blijven evenwel wachten op een plaats.
• Het kerntakendebat tussen de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie werd nog niet gevoerd. Ik wil voor het einde van deze legislatuur nog concrete initiatieven nemen om alsnog duidelijkheid te scheppen tussen de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie om te komen tot een taakverdeling in een gemeenschappelijk project voor Brussel en in een gemeenschappelijke strategie om te komen tot samenwerking met de Franse Gemeenschap(scommissie) en de Brusselse gemeenten.

3.communicatie

De zichtbaarheid van instellingen en organisaties, en bij uitbreiding van de positieve dynamiek die de Vlamingen in Brussel brengen, staat of valt met een samenhangende en professionele informatie, promotie en communicatie. Op het vlak van bedrijfscommunicatie kreeg de VGC een nieuwe start.

Afspraken met de Vlaamse Gemeenschap over de gemeenschappelijke uitbouw van een communicatiecentrum in het Monnaiehouse haperden in de uitvoering. Ik denk dat we niet alleen die afspraken moeten hernemen, maar dat we ambitieuzer moeten zijn en Monnaie uitbouwen tot een centrum waar alle informatie over Nederlandstalig Brussel te vinden is. Behalve de promotionele diensten OPB en Wonen in Brussel, en de uitbouw van een cultuurcommunicatie, kunnen daar een balie voor cultuurtoeristische informatie, een onderwijsloket en een Jongereninformatiepunt in ondergebracht worden.

Dit is een absolute prioriteit voor de komende dagen.

4. Onderwijs en opleiding

Bij de aandachtspunten in het regeerakkoord van 13 juli 1999 op het vlak van onderwijs zijn in de loop van de legislatuur niet alleen een paar kopzorgen bijgekomen, maar ook heel wat middelen ... De meeste aandacht gaat hier uit naar de mogelijke ongewilde effecten van het Gelijke Onderwijskansendecreet in Brussel en naar de uitvoering van het investeringsplan voor schoolinfrastructuur. Het pas opgerichte Huis van het Nederlands moet de komende maanden uitgebouwd worden, zowel met investeringen aan de infrastructuur, als met de uitwerking van een actieplan en uitbouw van het kader. Op het vlak van onderwijspromotie staan vooral het BSO en TSO in de schijnwerpers, en worden verdere impulsen gegeven om het leerkrachtenberoep in Brussel aantrekkelijker te maken. Verder wordt blijvende ondersteuning gegeven aan de werking van de vzw Voorrangsbeleid Brussel (VBB) en wordt gestreefd naar afstemming / heroriëntering van andere onderwijspartners (Taalvaart, Nascholingscentrum, Schoolopbouwwerk.) Ook bij Opleiding is herstructurering aan de orde.

5. welzijn en gezondheid

Het welzijns- en gezondheidsbeleid werd de voorbije 4 jaar uitgetekend en uitgevoerd conform de beleidsverklaring van het VGC-College d.d. 14 juli 1999. Kenmerkend voor dit beleid was en is: grootstedelijkheid, zin voor openheid, aandacht voor diversiteit en prioriteit aan de uitbouw van kwalitatieve voorzieningen.

De VGC-beleidsverklaring werd wat betreft de welzijns- en gezondheidsbevoegdheden geconcretiseerd in diverse beleidsbrieven, met name: Gekoesterd (welzijn), Nest zoekt Nest (kinderopvang), Gezond en Wel (gezondheid), Bruggen Bouwen (etnisch-culturele minderheden) en het beleidsplan van het Stedenfonds. De knelpunten en probleemstellingen, geformuleerd in deze beleidsbrieven werden inmiddels concreet vertaald in beslissingen of beleidsinitiatieven ter zake. Uiteraard blijft het bewaken van de toepassing van de Vlaamse regelgeving in Brussel een permanente opdracht. Het impliceren van een aantal nieuwe ontwikkelingen binnen de Vlaamse Gemeenschap, zoals de integrale jeugdhulpverlening, het ouderenbeleid, het gehandicaptenbeleid en een meldpunt oudermishandeling, staat tevens op het programma de komende maanden. Hier is vooral waakzaamheid geboden om de VGC een geëigende plaats toe te kennen naast de Vlaamse provincies. Maar het bieden van startkansen aan nieuwe initiatieven in de welzijns- en gezondheidssector met het oog op een erkenning en subsidiëring door de Vlaamse Gemeenschap blijft de topprioriteit. En de zorgverzekering blijft een Vlaams en VGC zorgenkind.

Een aantal concrete initiatieven staat nog in de startblokken:

6. cultuur

• een decentralisatie van het plaatselijk cultuurbeleid door het gelijknamig decreet
• uitbouw van een bibliotheekwerking in quasi alle gemeenten
• een vervaging van de beleidsgrenzen tussen professionele en amateur-kunsten door een geïntegreerde reglementering
• een plaats voor de Brusselse volkstaal en -cultuur

De evaluatie van de cultuurwaardebon met het oog op een hogere cultuurparticipatie zal de komende weken grondig bekeken worden en de nodige conclusies zullen worden getrokken.

Uiteraard zal er de komende maanden ook ruime aandacht besteed worden aan de begeleiding van de gemeenten bij de instap in het decreet op het lokale cultuurbeleid.

7. jeugd

• Met Iota! heeft de VGC op methodisch en structureel vlak het voortouw genomen in de ontwikkeling van structurele inspraak voor kinderen. Omdat kinderen het vooral willen hebben over hun leefomgeving, en veel van de thema’s die hen bezighouden, niet tot de bevoegdheid van de VGC behoren, is het zinvol een gewestelijke structuur voor inspraak van minderjarigen te organiseren.
• Jeugdruimtebeleid was de afgelopen vier jaar een prioriteit binnen het decreet op het plaatselijk jeugdbeleid. De VGC kan dit enkel invullen via gemeenschapsvoorzieningen: een buurt-actiepark, bouw van het jeugdtheater, speelstraatprojecten ...
• Pijnpunt blijft het gebrek aan geschikte ruimte voor de organisatie van avontuurlijke speelpleinen, en de beschikbaarheid van kleinschalige, huiselijke opvangmogelijkheden voor kleuters in vakantieperiodes ...

8. sport

• Via een combinatie van tussenkomsten in de huurlast van verenigingen, contracten met bestaande sportinfrastructuren (scholen, VUB, KUB, Krijgsmacht), investeringen voor de verbetering en uitbouw van sportinfrastructuur van derden (kunstgrasterreinen korfbal Anderlecht, atletiekpiste en rugbyveld VUB Etterbeek, aparte toegang Van Ruusbroekcollege Laken ...) en de aanzet voor de bouw van een eigen sportcomplex op de COOVI-campus is het aanbod van en de toegang tot sportinfrastructuur voor Nederlandstalige verenigingen verbeterd.
• In samenhang met het stedelijk beleid brengt buurtsport gestructureerde sportactiviteiten naar jongeren die zelf de weg naar de club niet vinden, met de bedoeling ze er naartoe te leiden...
• Voor personen met een handicap werd een aparte beleidsbrief "aangepast sporten" uitgeschreven, met een uitgewerkt programma, initiaties, vorming, oprichting van clubs, evenementen ... hiermee werd het Europees jaar van personen met een handicap concreet in het beleid vertaald ...

Beide beleidslijnen moeten de komende maanden voortgezet en verankerd worden. Bovendien moeten samenwerkingsverbanden tussen Gemeenschappen, Gemeenschapscommissies, Gewest en gemeenten leiden tot een Brussels sportbeleid met een gezicht. Het Gewest nam al het initiatief om initiatieven voor jeugdsportopleiding in kaart te brengen en te ondersteunen ... Ik meen dat we dat ook voor de problematiek van de zwembaden, gesloten én in openlucht, moeten doen.

9. personeel

• Een externe audit gaf een onbevredigend resultaat en werd aangevuld met een interne audit. Die gaat uit van de zelf waargenomen taken en de noodzakelijke personeelsbezetting om die taken in te vullen. In deze audit ontbreken evenwel een aantal elementen: een effectiviteitstudie, een personeelsbevraging en een budgettaire analyse. Daarom worden voor de laatste maanden van deze legislatuur geen engagementen genomen die een structurele meerkost met zich meebrengen, behalve de uitvoering van al genomen engagementen ...

10. infrastructuur

• Het investeringsbeleid in Brussel is met de oprichting van twee fondsen door de Vlaamse Gemeenschapscommissie, naast de restanten van het bestaande investeringsfonds voor kinderdagverblijven, middelen van het VIPA, DIGO, dotaties in de reguliere buitengewone begroting van de VGC, en nu het Vlaams Brussels Fonds een ingewikkeld kluwen geworden, met een explosieve groei van middelen, doch versnipperd (met protocollen, ingewikkelde administratieve procedures), en beheerd door een Directie Gebouwen en Logistiek die onvoldoende middelen heeft om een slagkrachtig (en visionair) investeringsbeleid te voeren ...

11. begroting en financiën

• Blijvende aandacht voor de beheersing van de recurrente uitgaven (en de mechanische stijging ervan).

Tot slot
Brussel is een biotoop voor verschillende soorten gemeenschapsvorming: van talen, van culturen, van kansen, van leeftijd ... Dat geldt ook voor Vlaanderen, maar eigen aan de hoofdstad zijn, behalve de officiële tweetaligheid, de grote verscheidenheid en de korte afstand. Deze zorgen voor een grote bewegelijkheid en voor scherpe tegenstellingen. Meertaligheid en interculturaliteit naast vergrijzing en kansarmoede. Even beweeglijk is de identiteit van de Brusselaar. Niet alleen het taalbeeld is de afgelopen jaren erg gewijzigd, de Brusselaar heeft ook een vrij eigenzinnige beleving van de relatie tussen taal en identiteit, Hierdoor is elke poging om van bovenaf te bepalen wie tot de ene of andere gemeenschap behoort niet alleen onwettig, maar ook gekunsteld. We moeten ons hoeden voor de verleiding om in ons beleid een onderscheid te maken tussen gebruikers op basis van taal. Als we een verschil moeten maken is het in de taal en de kwaliteit van onze instellingen. Een defensieve houding biedt zelden oplossingen op lange termijn. Overleg en samenwerking doet dat wel.

De tijd van het slachtoffer is voorbij. We moeten zelfbewust en open als Vlamingen in deze stad bewegen en leven. Dat zal onze sterkte zijn en maakt ons aantrekkelijk als gemeenschap.

Pascal SMET
Voorzitter van het College van de Vlaamse Gemeenschapscommissie